POLITIEK

Signalen uit de Westerse Beschaving nr. 38

6671-signalen-uit-de-westerse-beschaving-nr-38
(Door Door Rein Heijne)
De broekriem aanhalen

“We moeten de broekriem maar weer eens aanhalen”. Kent u die uitdrukking, geachte lezer?
Daaraan moest ik onlangs denken bij de berichtgeving over de verhoging van de defensie-uitgaven. Na de miljarden bezuinigingen om de banken te helpen door de crisis te komen, mogen de burgers nu hun bijdragen gaan leveren aan onze veiligheid. De afgelopen jaren werden zij er voortdurend op gewezen dat onze westerse beschaving in toenemende mate van alle kanten bedreigd wordt. Zijn het niet de Russen dan is het wel IS of een of andere radicale groepering. Politici, hoge militairen en terrorisme goeroes bepleiten vervolgens dat de uitgaven voor defensie flink omhoog moeten. Ook de mainstream media doen ijverig en enthousiast mee met dit beveiligingskoor.
Lees verder

Het jaar van de helicopter

6653-het-jaar-van-de-helicopter
(Door Kees Versteeg)
Kees Versteeg ontwikkelt het Nieuwe Midden. Dat is een verbeterde versie van de gecrashte Derde Weg van de sociaaldemoc[...]

Erasmus in Amerika

6620-erasmus-in-amerika
(Door Rein Heijne)
Signalen uit de Westerse Beschaving Nr. 37 Gelukkig, ze zijn er nog steeds. Denkers, wetenschappers en politici [...]

Over doofpotten en kweekvijvers

6582-over-doofpotten-en-kweekvijvers
(Door Rein Heijne)
Hoe was het in vredesnaam toch mogelijk dat in het beschaafde Europa, waarin kunst en cultuur tot grote bloei waren g[...]

Signalen uit de Westerse Beschaving Nr.

6540-signalen-uit-de-westerse-beschaving-nr-34
(Door Rein Heijne)
Hardleers westers denken In de afgelopen periode werd Engeland weer eens opgeschrikt door een drietal afschuweli[...]

RJV heeft pad geëffend voor Obama

5983-rjv-heeft-pad-ge-ffend-voor-obama
(Door onze verslaggever)
Met enig gevoel voor overdrijving heeft de Rotterdamse Journalisten Vereniging (RJV) ruim tien jaar terug – in novemb[...]

Verzet en knokploegen staan digitaal

5499-verzet-en-knokploegen-staan-digitaal
(Door Hans Roodenburg)
Het is fascinerend om te zien welke rol de Landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers (LO) en haar gewapende tak[...]

Het simpele programma van Nijntje

5439-het-simpele-programma-van-nijntje
(Door Manuel Kneepkens)
Het programma van Nijntje’s Partij, de Partij van de Neenvoud is eenvoudig: zeg doodgewoon overal nee op. De partij s[...]

Weg met de politieke Eerste Kamer

5435-weg-met-de-politieke-eerste-kamer
(Door Ronald Sørensen)
(Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu en dan gastschrijvers de gelegenheid hun mening op deze site te ventileren. Rotter[...]

Gedicht over de Armeense genocide

5432-gedicht-over-de-armeense-genocide
(Door Jim Postma)
De voormalig Rotterdamse stadsdichteres Jana Beranová heeft in opdracht van Amnesty International een speciaal gedicht[...]

'Vertalen' van verkiezingsuitslagen

5429-vertalen-van-verkiezingsuitslagen
(Door Hans Roodenburg)
De verleiding is natuurlijk heel groot om de verkiezingsuitslag van Rotterdam voor de provinciale staten van Zuid-Holla[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties