100 jaar: ‘Als u begrijpt wat ik bedoel…’

(Door Jim Postma)

ROTTERDAM – Met liefst 15 bekende Rotterdammers uit het culturele wereldje is afgelopen week bij het Bommelmonument naast station Blaak de honderdste geboorte-dag herdacht van striptekenaar Marten Toonder.Deze geboren Rotterdammer zette decennia lang zijn stad op de kaart als ‘Rommeldam’ met de landelijke beroemdheden Heer Bommel en Tom Poes. De schrijver en tekenaar Toonder overleed in 2005.



Het was dichter/schrijver en ex-politicus Manuel Kneepkens die het initiatief nam tot de herdenking van dit Toonderjaar. Onder grote belangstelling werden verhalen, gedichten en liedjes voorgedragen door: Peter Bulthuis, Martin Lodewijk, Jana Beranová, Jaap Bakker, Jan Booister, Arie van der Ent, Peter Goedhart, Hein Meijers, Pepijn van den Nieuwendijk, Pieter van Oudheusden, Gerard Peet, Marjo Stenfert Kroese, Hugo Verburgh, Kees Vrijdag, Henk Weltevreden en het muzikale Jos Valster ensemble.

Ter gelegenheid van 100 jaar Toonder bracht uitgever De Bezige Bij een herdruk uit van het Bommel- en Tom Poesverhaal ‘De Nieuwe IJstijd’. Professor Sickbock, de criminele geleerde wilde in 1947 reeds (toen het boek uitkwam) het klimaat drastisch gaan veranderen. Daarin slaagt hij bijna, maar Tom Poes met in zijn kielzog Heer Bommel weten dit net te voorkomen. Haast een profetische zienswijze van Marten Toonder in die tijd, geheel aansluitend bij de wereldwijde discussies van nu over klimaatveranderingen.

De jonge Toonder ontmoette tijdens een van zijn reizen een assistent van Disney en dat inspireerde hem om zelf striptekenaar te worden. Dit had hij mede te danken aan zijn zeevarende vader die hem na zijn eindexamen op sleeptouw nam naar Buenos Aires en later naar de Verenigde Staten. Bij zijn terugkomst ging Marten Toonder onmiddellijk naar de Rotterdamse Kunstacademie.

‘Juffrouw Doddel’

Het was Pieter van Oudheusden die een kijkje gaf in de keuken van Heer Bommels geliefde, ‘Juffrouw Doddel’. Hij vertelde onder meer: ,,Te midden van alle Toonderfiguren zou je haar gemakkelijk over het hoofd zien: de ingetogen, bescheiden Anne Marie Doddel. Zij dateert nog uit de tijd dat er onderscheid werd gemaakt tussen getrouwd en ongetrouwd.’’

Niemand steunt Heer Bommel met zo veel overgave en bewondering als Juffrouw Doddel. De gevleugelde woorden ‘Wat ben je toch knap, Ollie!’, liggen haar in de mond bestorven.

Aan het einde van het boek ‘Het Einde van eindeloos’ gaan Heer Bommel en zijn kersverse bruid Anne Marie op huwelijksreis. Tom Poes trekt dan de wereld in, waarmee Toonder de film als het ware terugdraait naar de situatie in de twee allereerste Bommelloze Tom Poes-avonturen.

Hebben de zachte krachten dan toch gewonnen in ’t eind? Of zal Heer Bommel ten slotte zwijgend bij de haard zitten, ‘een godvergeten en vervaarlijke aanblik’ biedend, zoals de echtgenoot uit het gedicht van Elsschot? Niet voor niets heet de laatste bundel met Heer Bommels belevenissen ‘Als dat maar goed gaat..’, aldus de voordracht van Van Oudheusden.

Cabarettier Jan Booister hield met zijn gitaar voor allen een knallende meezinger met het refrein: ‘Als U begrijpt wat ik bedoel…’. Martin Lodewijk nam Terpen Tijn onder de loupe, Henk Weltevreden ‘De Tijwisselaar’ en Peter Goedhart las gedichten voor uit de bundel ‘Vleugeljaren’ van Querulijn Xaverius markies de Canteclaer.

De manifestatie kreeg een vervolg in de Centrale Bibliotheek met een expositie van bijzondere vroege uitgaven (collectors items) uit eigen collectie. Deze tentoonstelling is tot en met 2 juni gratis te bezoeken.

Foto's: Rinus Vuik


Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Aforismen 4 (en slot): Desiderius Erasmus (circa 1466-1536)


(Door Kees Versteeg)

Frans Timmermans en Mark Rutte zijn de winnaars van de Europese verkiezingen. Je zou hun triomf een lichte comeback van de ‘floor managers’ kunnen noemen. Floor managers zijn bestuurders die macht hebben in de vorm van bevoegdheden en budgetten, en die in een gezond politiek systeem in hoofdlijnen aangestuurd worden door ‘cloud managers’, schrijvers en filosofen, die verantwoording dragen voor het uitdenken van De Ideeën – het geestelijk geraamte van een samenleving. Een volwaardig systeem kent denkers en doeners. Denkers en doeners horen bij elkaar als scheten en bruine bonen.

Maar ons politiek systeem is niet gezond. Sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1989 en de verschijning van het essay ‘Het einde van de geschiedenis’ van Francis Fukuyama, stuiten de denkers op de hoon van de uitvoerende macht. Ze zouden niet meer nodig zijn. Een Amerikaans type burgerlijk liberalisme zou de wereldgeschiedenis hebben gewonnen. ‘Wie een visie heeft, moet op zoek naar een oogarts’, smaalde Mark Rutte herhaaldelijk. Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel.

Ook Thierry Baudet, een beginnende cloud manager, beginnend want nog zonder serieuze oplossingen maar wel met begrip van de diepe crisis waarin Europa zich bevindt, leed een nederlaag, zij het een lichte. Terecht. We moeten de Europese Unie hervormen, niet verwerpen.

We zijn nog steeds in het voorspel. De roep om cloud managers zal steeds luider gaan klinken. Want dit Europa lijkt nog het meest op de Herald of Free Enterprise, de veerboot die wegvoer van de kade met de boegdeuren nog wijd open. De Britse premier Theresa May, die vandaag haar aftreden bekend maakte, kan erover meepraten. Ook de Tories lijken een zinkend schip, net als Labour trouwens.

Een andere cloud manager die ooit werd afgetroefd door de gevestigde macht, was Erasmus. De katholieke kerk – Het Kartel van de Middeleeuwen – stond hem in de weg. Maar hij deed een lovenswaardige poging om de kerk humaner te maken, en dat in schitterende taal.

De Heilige Geest is neergedaald in de gedaante van een duif, niet als een adelaar of havik.

Niets is goedkoper dan om zich van de ernstigste levensvragen met een dooddoener af te maken.

Men moet het huwelijk eerbiedigen, zolang het nog maar een vagevuur is, maar het ontbinden als het een hel wordt.

Wat een plompe geest! Ik vermoed dat het een Hollander was.

  • Nieuw

  • Reacties