'Achterstandswijk' als kunstinstallatie

(Door Ronald Glasbergen)

Terwijl buiten het licht scherp op het water van de Rotterdamse Waalhaven weerkaatst, heerst binnen de nacht, bevolkt door loverboys, schandknapen, een junkiemoeder, een kermisexploitant, sleutelende

automonteurs en passanten.


De Onderzeebootloods, de grote hangar aan de Waalhaven waar ooit duikboten gebouwd werden, is gedurende de zomermaanden getransformeerd tot nachtelijke Europese buurt in verval: The One & The Many.


Een tunnel, een levensgrote woonkazerne, een kermisexploitant en ongeregeld volk, ingehuurde acteurs van het Ro Theater die de toeschouwer bejegenen als gewone passanten, en het onvermijdelijke straatkunstwerk, maken de buurt compleet.

Verantwoordelijk voor deze zinsbegoochelende omgeving is het Scandinavische kunstenaarsduo Michael Elmgreen(1961) en Ingar Dragset(1969). Ze verwierven de laatste jaren bekendheid met kunstinstallaties waarin gewone locaties op een net niet gewone manier op een andere plek gereproduceerd worden. Zo bouwen ze in 2004 bij Marfa, Texas, een Pradawinkel. Midden in de woestijn. In Venetie drijft bij een riante, door hen opgezette villa van een kunstverzamelaar, een lijk in het zwembad. Het werk was onderdeel van de Biënnale van Venetië. In Chicago en in de klassieke Milanese winkel galerij Vittorio Emanuel laten ze een auto met caravan uit de grond opduiken. Titel van het werk 'Short Cut’, 'De Weg Afsnijden'. In dit geval dus door de binnenkant van de aarde.


Soms worden in de kunstinstallaties van Elmgreen & Dragset de rollen van kunstwerk en toeschouwer omgedraaid. Dan wordt de bezoeker letterlijk deel van het 'kunstwerk' gemaakt. Dat gebeurde bij een installatie in London waar twaalf suppoosten waren ingehuurd door de kunstenaars. Het neerzetten van de suppoosten en ze een minimale set instructies meegeven en de rest aan de improvisatie en loop der dingen over te laten vormde het kunstwerk. Althans dat had een bezoeker van de tentoonstelling kunnen denken, ware het niet dat die twaalf evengoed de toeschouwers van de bezoekers zijn.


Iets dergelijks is in The One & The Many aan de hand. Ook hier hebben de `bewoners’ van de buurt een set instructies en wordt de rest aan improvisatie van de acteurs overgelaten. De omgeving is in niet geringe mate gebaseerd op de Berlijnse wijk Neukoln in de tijd dat de kunstenaars daar gingen wonen in 1995. De wijk is inmiddels, zoals zoveel Berlijnse wijken, opgewaardeerd en goeddeels van armoede ontdaan. Maar achterstand blijft, niet alleen aan de randen van Europa en in oude Rotterdamse wijken, een herkenbaar en nabij gegeven.


Het woonbuurtgrote kunstwerk The One & The Many in de Onderzeebootloods aan de Waalhaven bevat alle hierboven genoemde elementen, het op een grootschalige manier het uit de context halen van gebouwen en omgevingen, de rolverwisseling van kunst en publiek en de onnadrukkelijke sociale kritiek van eerdere werken. Het werk vat al die elementen samen.

Duidelijk is wat kunstenaars Michael Elmgreen & Ingar Dragset willen verbeelden, maar wat willen ze vertellen met hun achterstandsbuurt? Michael Elmgreen: ,,We vertellen geen verhalen, we beginnen een verhaal. We geven de condities aan waarbinnen verhalen kunnen ontstaan.’’ Ingar Dragset: ,,De bedoeling is duidelijk, wie langs komt ontsnapt niet aan het kunstwerk en helpt automatisch een verhaal te maken.’’ Michael Elmgreen: ,,Telkens opnieuw.’’

Het aanzet geven voor iets mogelijks, voor een verhaal, geldt ook voor een ander `kunstwerk’ van de twee kunstenaars dat sinds zaterdag 28 mei voor het oude Postkantoor op de Coolsingel in Rotterdam staat. Een jaar lang zal elke dag om twaalf uur een man daar een door hen geplaatste megafoon uit een vitrine halen en roepen: ,,It's never too late to say sorry’’. De voorbijganger mag zelf weten waarvoor. Hij maakt het verhaal af.

Of niet.

De onderzeebootloods is ook over water bereikbaar. Met de Aqualiner vanaf de Willemskade bij het centrum. Of gewoon met de (OV)fiets naar Heijplaat. Van 28 mei tot 25 september bij Heijplaat aan de Waalhaven.

'The One & The Many’ is geproduceerd door Museum Boijmans Van Beuningen en Havenbedrijf Rotterdam. ‘It's never too late to say sorry’ ontstaat in opdracht van Sculpture International.


Meer informatie op:

www.boijmans.nl

www.onderzeebootloods.nl

www.sculptureinternationalrotterdam.nl


Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

De mooiste gedichten van de wereld 4

50 dichters kiezen hun favoriete gedicht uit de schatkamers van Poetry International en vertellen waarom.

Jana Beranová over Vasko Popa


Een kleine hommage

Het is 1970, het 1e jaar van Poetry International.
Voor vertalingen is nog weinig geregeld. Ik lees
dat mijn landgenoot Miroslav Holub uit het Duits
is vertaald en bel op. Martin Mooij vraagt mij om
te komen. Holub kreeg van het toenmalig regiem
geen uitreisvisum. maar omdat ik ook uit andere
Slavische talen kan vertalen, bevind ik me opeens
tussen de werelddichters.

Eén kijkt me aan met van die droeve wolvenogen.
Ik wist toen nog niet dat wolven een belangrijke
rol speelden in zijn Roemeens-Servische cultuur.
Het is Vasko Popa en hij leest die avond uit
‘Spelen’ voor. Poëzie als spel met ons bestaan.
Ik lees en herlees. Tuimel van verbazing naar
verbazing. Het is Beckett, maar menselijker.
Een stoelpoot die lief gebaart! Ik zie een
keukenstoel. Allicht, fauteuils hebben armen.
Absurd. Een merkwaardige herkenning.

Van het eerste festival is op papier weinig
overgebleven, maar ‘Spelen’ zijn in mijn
vertaling opgenomen in Machine van
woorden (1975), de eerste boekuitgave
van Poetry International.

In 1974, toen hij de wolvengedichten las,
kocht ik voor hem een vaatje haringen – Popa
was dol op Hollandse nieuwe. Bij het afscheid
op Schiphol struikelde ik, het vaatje viel op de
grond en rolde naar hem toe. Hij gaf het een
tik, vaatje rolde terug en ik kon het alsnog
feestelijk overhandigen. Aan het eind van zijn
leven, hoorde ik jaren later, zat hij in winterjas
op een stoel midden in de kamer te wachten
op de dood. Dat was weer een andere stoel.



vertaling: Jana Beranová

Popa was 6x gast op Poetry International


  • Nieuw

  • Reacties