Algemeen

Poetry, anekdote (3/3)

De Chinezen rukten toen al op…

Op 14 juni begint in Rotterdam het 42e Poetry International. Het festival dat al jaren een begrip is in de stad kenmerkt zich door de talloze legendarische optredens van nationale en internationale dichters.Optredens vol mooie, wonderlijke en rijke wereldpoezië. Maar het festival zelf is ook een bron van legendarische verhalen.

Lees verder

Poetry, anekdote (2/3)

Roken? Hoezo slecht voor een mens? Op 14 juni begint in Rotterdam het 42e Poetry International. Het festival dat al [...]

Poetry, anekdote (1/3)

Alsof er twee cowboys op elkaar afkwamen… Op 14 juni begint in Rotterdam het 42e Poetry International. Het fest[...]

De vijfde van Malick

(Door Ronald Glasbergen) Een film van de maker van films als Bad Land (1973) en Days of Heaven (1978) is iets om[...]

De vijfde van Malick

(Door Ronald Glasbergen) Een film van de maker van films als Bad Land (1973) en Days of Heaven (1978) is iet[...]

'Achterstandswijk' als kunstinstallatie

(Door Ronald Glasbergen) Terwijl buiten het licht scherp op het water van de Rotterdamse Waalhaven weerkaatst, heer[...]

‘Hier, in Rotterdam, kan ik alles make

Kunstenaarsateliers van de 21e eeuw (Door Ronald Glasbergen) Filmmaakster Sonia Herman Dolz maakte in het kader va[...]

Jana Beranová legt ‘stad in de watten

Rotterdam-beelden van Willem van Hest ROTTERDAM – Op vrijdag 29 april om 18.30 uur vindt er de presentatie pl[...]

Klaas Gubbels: ‘In de verte een zwaan

(Door Jim Postma en Mishu Westerveld) ROTTERDAM – In de Rotterdamse Provenierssingel is onlangs een metalen sculpt[...]

Lezing en films over ‘onbekend’ N-Ko

(Door Jim Postma) ROTTERDAM – Over het land Noord-Korea en bevolking van zo’n 24 miljoen mensen is in ons land w[...]

Deense Oscarfilm wekt verwachtingen

(Door Ronald Glasbergen) Susanne Bier (1960) heeft meer dan tien speelfilms op haar naam staan. Ze won prijzen en no[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties