Algemeen

Wie de stad heeft, heeft de toekomst

(Door Ronald Glasbergen)
Anno 2012 woont circa de helft van de mensen in steden. Rond 2050 zal circa 80%, zeven van de negen miljard mensen, in steden leven. Van vrijdag 20 april tot en met zondag 12 augustus vindt de vijfde Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) plaats. Bijna vier maanden tentoonstellingen, lezingen, debatten, en rtv uitzendingen rond `Making City’, het maken van de stad van de toekomst.

Lees verder

De architect als stand-up comedian

(Door Ronald Glasbergen) De Willem Burgerzaal bleek met zevenhonderd stoelen te klein. Toen werd voor donderdag 22 [...]

Navolging 'Vrienden van de Bruine Kroeg'

(Door Rinus Vuik) Afgelopen donderdagavond was onze fotograaf Rinus Vuik aanwezig in café Linssen aan de Oude Binne[...]

Poëzie: Zo heb ik de stad nog nooit gez

(Door Jana Beranová) Afgelopen zondag, 11 maart, werd een onvervalst Rotterdams boekje gepresenteerd in 'Het Rijk [...]

De (komende) Opstand: voorbeschouwing

(Door Ronald Glasbergen) Op donderdag 15 maart wordt in de Rotterdamse Schouwburg De (komende) opstand opgevoerd.[...]

‘Beatrix en gevolg zakte haast door he

Gedenkwaardige tocht van 1985 (Door Jim Postma) Nu de ‘Elfstedenkoorts’ van dit jaar waarschijnlijk defi[...]

Kamerspel Bonheur: 'Verontwaardiging'

(Door Ronald Glasbergen) Dostojevski (1821-1881) schreef in 1866 zijn roman Misdaad en Straf die in Nederland als[...]

‘Alles voor de Kroon’: opening 4 maa

ROTTERDAM – De reeds aangekondigde tentoonstelling ‘Alles voor de Kroon’ van galerie Van Waning aan de Westersin[...]

Art en Raw Art 'op Zuid' een groot succe

(Door Jim Postma) ROTTERDAM – De grote kunstbeurzen in Rotterdam-Zuid hebben onlangs een recordaantal bezoekers [...]

Economische crisis, vijf kunstbeurzen &

(Door Ronald Glasbergen) Vijf kunstbeurzen tegelijk dingen dit jaar naar de hand van de Rotterdamse toeschouwer, te[...]

'Paviljoen Rotterdam' boeiend geheel

(Door Saskia Wigbold) Tijdens Art Rotterdam op de begane grond van Laan van Zuid 65-207 pakken de galeries Frank Ta[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties