Algemeen

Bewegend beeld is de verf van de 21e eeuw

(Door Ronald Glasbergen)

De TENT Academy Awards worden jaarlijks in Rotterdam uitgereikt aan de beste eindexamenstudenten in audiovisuele richtingen van kunsthogescholen.

Lees verder

Rotterdammers rond kunstbeurs Basel

(Door Ronald Glasbergen) ,,History is written by those who can afford to pay for the ink,’’ citeert de Brussel[...]

Jana Beranová: ‘Poëzie werkt verslav

(Door Jim Postma) ROTTERDAM – Tijdens het 43e Poetry International van dinsdag 12 tot en met zondag 17 juni staat[...]

Poetry Rotterdam: ‘Hallo Schoonheid…

(Door Ronald Glasbergen) Poetry International Festival Rotterdam, vindt dit jaar plaats van 12 tot en met 17 juni [...]

Sarkis houdt van collateral damage

(Door Ronald Glasbergen) Als kunstenaar Sarkis Zabunyan (Istanbul 1938) eind 2010 voor het eerst in de Onderzeeboot[...]

Een voorstelling buiten het establishmen

(Door Ronald Glasbergen) ‘My first suicide’ gaat over Simon (Dylan Smith) die werkeloos is. Het stuk is losjes[...]

Dunya-feest trekt 250.000 blije bezoeker

Jong en oud en alles daar tussenin genoot naast muziek van de hele wereld maar vooral muziek van nu van de mondiale [...]

't Publiek danst en Macbeth speelt de ba

(Door Ronald Glasbergen) De onvolprezen Antwerpse toneelgroep Zuidpool herneemt, voor de operadagen Rotterdam, terec[...]

Subversie en plezier in mooie komedie

(Door Ronald Glasbergen) ‘Figaro desire machine’: als je een beetje thuis bent in de kunst van de laatste hond[...]

‘Bij tandarts relaxed naar kunst kijke

Hans Kleinjan opent Artpracticegallery (Door Jim Postma) ROTTERDAM – Je moet er maar op komen als tandarts[...]

Kleinjan met kunst en tandheelkunde

(Door Jim Postma) Vanaf aanstaande maandag kunnen de tandartspatiënten in de praktijk van Hans Kleinjan aan de He[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties