KUNST & CULTUUR

IFFRotterdam: 'Valley of the Saints'

(Door Saskia Wigbold)

Onafhankelijk filmmaker Musa Syeed is geen onbekende. Hij heeft meerdere documentaires op zijn naam staan zoals Bronx Princess (2011) en Son’s Sacrifice (2007).Beide documentaires vielen in de prijzen.

Lees verder

Filmfestival: Hollywood & Cairo

(Door Ronald Glasbergen) In het IFFR raken grote en kleine films elkaar, high budget, no budget en alles er tussen [...]

'Clip': Bewustzijnstroom Servische tiene

(Door Ronald Glasbergen) De wereldpremière Clip (2012) in het 41e IFFR is een rauwe film. Rauw omdat ze zonder omhaa[...]

Clip: Bewustzijnstroom van een Servische

(Door Ronald Glasbergen) De wereldpremière Clip (2012) in het 41e IFFR is een rauwe film. Rauw omdat ze zonder om[...]

Chinese jaar van de Draak

(Door Rinus Vuik) Na de opening door wethouder Alexandra van Huffelen barstte het festival los! Kleurrijke draken- e[...]

Bijzondere expositie bij galerie Van Wan

(Door Jim Postma) ROTTERDAM – In galerie Van Waning aan de Rotterdamse Westersingel wordt binnenkort een bijzonde[...]

Beleef film 'in het echt’ tijdens 41e

(Door Ronald Glasbergen) Het is permanent spitsuur in het kantoor van het International Film Festival Rotterdam. He[...]

Václav Havel bracht mensen samen

Bij het overlijden van dissident en oud-president van Tsjechië Václav Havel is al veel geschreven. Rotter-damse dich[...]

Gerestylde Koude Oorlog

(Door Ronald Glasbergen) Tinker, Tailor, Soldier, Spy speelt tijdens de Koude Oorlog. Net als nu een tijd van sch[...]

Wouterse: ,,Ik ben in feite 'n oude hipp

(Door Jorg van Rijkom) ROTTERDAM - Acteur Jack Wouterse overwon een cocaïneverslaving en stopte met roken en drink[...]

'Onze Paus': Afdaling in een Poolse hel

(Door Ronald Glasbergen) In de wereldpremière van het toneelstuk OnzePaus van Arnon Grunberg wordt vertelt van d[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties