Schiedam geeft Maarten Biesheuvel een cadeau

8130-schiedam-geeft-maarten-biesheuvel-een-cadeau


Schrijver en geboren Schiedammer Maarten Biesheuvel werd onlangs tachtig. Historicus en Schiedammer Han van der Horst schreef voor VandaagenMorgen rond die gebeurtenis een liefdevol vignet.

(door Han van der Horst)

Schiedam is een stad met een ruwe inborst, maar toch heeft het altijd een zekere aantrekkingskracht uitgeoefend op schrijvers. Te beginnen met ds. François Haverschmidt. Die groeide, dankzij zijn 'Snikken en Grimlachjes' (geschreven onder het pseudoniem Piet Paaltjens), in eigen tijd al uit tot een bekende Nederlander. Willem Elsschot werkte in zijn jonge jaren op kantoor bij de werf Gusto, wat hem inspireerde tot zijn beroemde gedicht gericht aan directeur Smulders met de titel 'BRIEF'. Het begint met de strofe:


Lamme smeerlap, met je baard,
dor van geest maar dicht behaard,
die ons daar stond aan te staren
of wij huursoldaten waren.

Daar houdt het niet op. Bordewijk bedreef zowat zijn hele werkzame leven de advocatuur op de Schiedamse Tuinlaan, Reve bracht er -omdat Matroos Vos er vandaan kwam- vele jaren door, Annie M.G. Schmidt werkte er enkele jaren in de gemeentebibliotheek, Ida Gerhardt woonde eveneens enkele jaren in Schiedam, alwaar men dan ook tot op de huidige dag – geheel ten onrechte overigens – volhoudt dat het carillon uit haar gelijknamige oorlogsgedicht, dat van de Grote Kerk is. En dan laten we de mindere goden, zoals bijvoorbeeld Wim Meuldijk van Pipo de Clown, buiten beschouwing. Al deze schrijvers hebben één ding gemeen. Zij zijn import.

Dit geldt niet voor Maarten Biesheuvel, die onlangs zijn tachtigste verjaardag vierde. Niet alleen stond zijn wieg in Schiedam, er zijn argumenten genoeg om hem verreweg de grootste van alle Schiedamse schrijvers te noemen. Al was het alleen maar omdat hij in 2007 voor zijn oeuvre de P.C. Hooftprijs mocht ontvangen. Dat is tenslotte zo’n beetje de hoogste literaire onderscheiding in Nederland.

de lezer vol geraakt
Biesheuvel heeft geen romans op zijn naam staan. Hij publiceerde wel een aantal bundels verhalen die de gemiddelde lezer recht in het middenrif treffen. Ook als ze al een halve eeuw terug geschreven zijn. Biesheuvel is nooit meer naar Schiedam teruggekeerd, nadat hij eenmaal in Leiden voor een rechtenstudie op kamers was gegaan. Toch spoken deze stad, de Maas en de Rotterdamse havens door zijn hele werk. Niet die van tegenwoordig, maar van meer dan een halve eeuw geleden toen de containerrevolutie net nog niet had plaatsgevonden en het tot in de Rijn- en de Maashaven nog vol lag met ouderwetse vrachtschepen zoals het SS Sneek of de Haulerwijk, die door Biesheuvel definitief onsterfelijk zijn gemaakt. Ze varen niet in de werkelijkheid maar in een legendarische wereld waar niettemin het rauwe en grove volk van langs de Maas de dienst uitmaakt. En dat allemaal in verhalen waarin het gaat over geloof en ongeloof en het behoud van het zelfrespect al dan niet bij de worsteling tegen de waanzin waar Biesheuvel in zijn persoonlijk leven te veel mee te maken had.

kampioen korte verhaal
Tot voor een jaar ongeveer werd hij zoveel als doenlijk, overeind gehouden door zijn jeugdliefde en levensgezellin Eva Gütlich, die hij in '58 op het Schiedamse gymnasium had leren kennen. Nu is Biesheuvel weduwnaar, een broze oude man die langzaam wordt verpletterd door het leven. Toch liet hij zich nadat hij vijfmaal van gedachten was veranderd naar Schiedam rijden om daar met door hem uitgenodigde vrienden en Schiedamse bewonderaars in de stadsbibliotheek zijn verjaardag te vieren. Zelfs Pieter Waterdrinker was helemaal uit Sint Petersburg gekomen om dit evenement mee te maken. In Biesheuvels ogen was verbijstering te lezen alsof hij niet wist wat hem overkwam. Er zat iets tragisch in het feest want het idee was een paar maanden voor haar overlijden geopperd door Eva Gütlich. De schrijver kreeg een cadeau: de verhalen waarin Schiedam en de Schiedammers een rol spelen zijn bijeengebracht in de bundel “Een Schiedamse jongen”, uitgegeven door Scriptum. Het zijn er negenentwintig en ze bestrijken bij elkaar 232 pagina’s waaruit blijkt dat wij te maken hebben met een kampioen op de korte baan. De Neerlandicus Erik de Bruin, die bezig is met de literaire biografie van Schiedams grootste schrijver, heeft er een inleiding bij gemaakt over zijn jeugd.

universele zeggingskracht
Het is niet alleen een cadeau aan de schrijver, maar ook aan de hele Rijnmond. Een Schiedamse Jongen is momenteel het beste startpunt voor wie wil kennis maken met het ontroerende universum van Maarten Biesheuvel. Je betreedt dan de mistige stad van vroeger toen de trams nog rechthoekig waren (behalve lijn 4 en lijn 14), terwijl heen en weer boten onontbeerlijk waren om de verbinding tussen de beide Maasoevers te onderhouden. Biesheuvel noemt één keer de Beneluxtunnel en dat ook nog terloops, in een misprijzende passage. De lezers komen gegarandeerd zichzelf tegen. Ze herkennen de diepe twijfels, dilemma’s en angsten waarmee ieder mens te maken krijgt, zij het niet op zo’n radicale en alles overheersende manier als bij Maarten Biesheuvel zelf. Dat geeft zijn verhalen een universele zeggingskracht die er voor zorgt dat ze nooit gedateerd zullen raken.

Ze behouden hun betekenis omdat ze niet bij de geschiedenis horen maar bij onze mythen en sagen over het leven langs de Nieuwe Maas.

J.M.A. Biesheuvel, 'Een Schiedamse Jongen'. Schiedam 2019, Scriptum. ISBN 9789463191630

Op de foto: Maarten Biesheuvel 31 jaar geleden met zijn toen kersverse boekenweekgeschenk (Foto: Wikimedia Commons)

Arie Torcque :
Sorry dat Henkes moet zijn "de Graauwe Hengst" van Daniel Visser en Zoonen. Opgericht Anno 1714.

zaterdag 13 jul 2019

Jan Tak :
Sorry, wat een warrige tekst :-)

zaterdag 13 jul 2019

Jan Tak :
Ronald het was de acteur Ton van Duinhoven getrouwd met Ina van Faassen. Hij kwam veel in Rotterdam, met name als ze weer een tekst nodig hadden, bij dokter Pannenkoek alias Marinus van Henegouwen.
Ik dronk bij Melief weleens een biertje met zijn zoon Job (die had altijd mooie verhalen bijv. over het gaatje in zijn slaapkamer waardoor hij zo in de spreekkamer van zijn vader kon kijken en dat is weer de vader van Peter Pannenkoek thans in de theaters als commediant.
(Duivenbode was de (ajax)voetballer :-)

zaterdag 13 jul 2019

Arie Torcque :
SVV,.. tja,.. geschiedenis,.. hier kreeg m'n broer z'n eerste prof contract, Vader en Moeder elke week verplicht kijken, werden ze opgehaald door Ome Jan de Vries een sigarenboer en sponser van de club,...o,..o,..o,.. wat een tijd.

zaterdag 13 jul 2019

Ronald Sörensen :
Kan me herinneren, dat Ton van Duivenbode is een interview zei dat de belangrijkste wedstrijd voor alle Schiedammers SVV tegen A j. was.
Dat de hele stad naar die wedstrijd toeleefde. Hij deed dat om zo een nog witter voetje in zijn 020 omgeving te krijgen. Hij noemde Schiedam "een klein industiestadje"
De belangrijkste wedstrijd was SVV – Hermes DVS ! Cock van der Tuyn !
Helaas. Vergane glorie.

zaterdag 13 jul 2019

Jan Tak :
Lekker Arie maar de jeneverdistilleerderij de Ooievaar van Johannes Henkes heeft niets met Schiedam vandoen, maar werd in 1884 opgericht aan de Voorhaven in Delfshaven.
Daar kan ik ook iets oververtellen maarja . . .
Eind jaren '60 was de boel zo vervallen en ook te krap dat men naar Henrik Ido Ambacht is verhuisd.

vrijdag 12 jul 2019

Arie Torcque :
Ja,.. Ronald en wat dacht je van de Jonge Henkes....

vrijdag 12 jul 2019

Jan Tak :
Jij kent je klassiekers Ronald,
Maar ook deze suppoost was een geboren Schiedammer:

https://www.youtube.com/watch?v=922wAfPc4ck

vrijdag 12 jul 2019

Ronald Sörensen :
Wat een toeval.
Cornelis Haga kwam uit Schiedam en Han van der Horst groot voorstander van de islamisering van ons land ook!
Grappig.

vrijdag 12 jul 2019

Jan Tak :
Jaloers beste Jeroen?
Nee ik ben niet in Schiedam geboren, dat gebeurde ooit in R.dam Centrum. En ja ik heb een rijk arbeidsverleden eerst in de elektra later in de offshore en daar was Schiedam toentertijd sterk in. Mijn ervaring daar bij de Gusto was tijdens de bouw van de beruchte "Brent Spar".
Stappen in het Sterretje, de Amstelbron, de Onderdepot en nachtzaak ???op het Hemaplein (nu bloemenverkoop). Jan, de zoon van de nachtzaak-eigenaar heeft net om de hoek o het Broersvest een leuk eetcafé aanrader als je uit de basiliek komt :-)

Nou jij Jeroen, waar is jouw rijke roomse verleden mee gevuld?

donderdag 11 jul 2019

Jeroen Waardenburg :
Ja hoor het zal niet zo zijn Jan Tak is ook ineens geboren en in Schiedam en heeft daar van alles mee gemaakt,ach..............
Maar goed nu Schiedam,Heeft al zo een van de oudste stadsparken van Nederland.En dan het echte oude gedeelte van Schiedam langs de oude havens heerlijk wandelen daar en gelukkig geen toeristen ,de moeite waard is de Basiliek, en op een bepaald punt kan met de vijf molens zien en tevens de grootste molen ter wereld ook in Schiedam enz enz enz
En niet te vergeten de verborgen plekjes die men moet weten;kortom Schiedam een onbekende parel.

Goed dat Schiedam een van zijn zonen Maarten Biesheuvel in het zonnetje zet.

donderdag 11 jul 2019

Jan Tak :
Roerend eens Jana, Schiedam (Zwart Nazareth) ik heb er gedronken, gevreeën en gewerkt, het Schiedam met het eens zo mooie Passage-theater en de jongensbioscoop Monopool op de toen gezellige Hoogstraat en waar de wijlen Pier Janssen als conservator het Museum zijn stijl gaf.
De stad ook van Gerard Reve,altijd te herkennen aan zijn opmerkelijk stemgeluid als hij de tabakswinkel op de Broersvest binnenkwam voor zijn rokertjes.
Dat Schiedam, ik kom er nog steeds maar de voetgangers op de nu doodse Hoogstraat zijn er op één hand zijn te tellen.
Dan maar met het boek in de hand herinneringen ophalen.

donderdag 11 jul 2019

Jana Beranová :
Een boeiend verhaal, met een stukje geschiedenis. Aanstekelijk ook.

Ik ga 'Een Schiedamse jongen' lezen. Dank je wel, Han.

woensdag 10 jul 2019

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Dichter Peggy Verzett ontvangt de eerste Jana Beranováprijs

De eerste Jana Beranováprijs, vernoemd naar een levende Rotterdamse dichter, is toegekend aan Peggy Verzett voor haar baanbrekende en eigenzinnige poëzie. Verzett (1958) debuteerde in 2005 bij Van Oorschot met de bundel Prijken die buik. Bij Querido verschenen sindsdien Vissing (2010) en Haar vliegstro (2016). Stichting Woordnacht reikt de prijs met ingang van 2019 jaarlijks uit aan een auteur uit het Nederlandse taalgebied voor wie de artistieke vrijheid en integriteit vooropstaan; zonder te hechten aan waardering op basis van conventionele, modieuze en morele criteria. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 3500 euro.

De Jana Beranováprijs 2019 wordt op zaterdag 26 oktober om 14.00 uur uitgereikt in Boekhandel Donner in aanwezigheid van Jana Beranová en de jury, bestaande uit Hugo Bongers, Thomas Möllmann, Wilma Scheffers en Dean Bowen. De gehele middag is gratis toegankelijk voor bezoekers van Woordnacht en Donner.

(van de redactie)

  • Nieuw

  • Reacties