KUNST & CULTUUR

Discussies over plaats bord Piet le Blanc

4712-discussies-over-plaats-bord-piet-le-blanc
(Door Jim Postma)

Ere wie ere toekomt, maar met de onthulling van de herinneringsplaquette van jazzsaxofonist Piet le Blanc vorige week zondag aan de Oude Binnenweg werd geen recht gedaan aan Rotterdams oude meester (†1996).

Lees verder

Almekinders heeft paradijselijke theetui

4706-almekinders-heeft-paradijselijke-theetuin
(Door Jim Postma)
Theetuin De Bongerd is een paradijsje voor theeleuten en cultuurliefhebbers op nog geen half uurtje rijden van Rotter[...]

Annette Splinter raakt de kern in expo

4699-annette-splinter-raakt-de-kern-in-expo
(Door Jim Postma)
‘Een wolf bekijk je vanuit zijn binnenste’ Het ‘Splinterbeest’ is terug van weggeweest. Na kunststudi[...]

‘t Woord 'internationaal‘ is onbelan

4697-t-woord-internationaal-is-onbelangrijk
(Door Ronald Glasbergen)
Mark Yeoman: ‘Ik ben op zoek naar theater dat even intelligent is als het publiek’ In de Rotterdamse Schou[...]

Heel weekeinde ‘kunsten’ op Witte de

4690-heel-weekeinde-kunsten-op-witte-de-with
(Door een onzer verslaggevers)
Tijdens de Wereld van de Witte de With en 24 uur Cultuur diende de Witte de Withstraat drie dagen lang als podium voo[...]

De ‘Babyboomers’: Opgeruimd en netje

4661-de-babyboomers-opgeruimd-en-netjes
(Door Ronald Glasbergen)
Babyboomers. Wie kent het fenomeen niet. Wat zijn babyboomers precies? In het intro van de nieuwe Tv-reeks ‘Boomers[...]

De Dag van de Romantische Muziek

4658-de-dag-van-de-romantische-muziek
Nippen aan een glaasje, bijten in een broodje of ander ‘culinair hoogstandje’, luisteren naar zeer uiteenlopende m[...]

‘Watermuziek’ met zanger Goedhart

4654-watermuziek-met-zanger-goedhart
(Door Jim Postma)
Met liedjeszanger Peter Goedhart de zee opgaan of per schip in onze havens te duiken is altijd een feest. ‘Watermuzi[...]

Het huwelijk een hollywoodsprookje?

4639-het-huwelijk-een-hollywoodsprookje
(Door Manuel Kneepkens)
Het Bloemencorso van Lichtenvoorde heeft zich recent een vermelding weten te verwerven op de lijst van immaterieel er[...]

Trompenburgs Zakdoekjesboom

4616-trompenburgs-zakdoekjesboom
(Door Manuel Kneepkens)
Vrijdagavond 18 Juli, was het zover. De ‘Gedichtenroute in Trompenburg-Tuinen en Arboretum’ ging officieel open. [...]

Zomercarnaval swingt als vanouds

4566-zomercarnaval-swingt-als-vanouds
(Door onze verslaggever)
Het jaarlijkse Zomercarnaval van Rotterdam was dit jaar aanzienlijk minder omvangrijk dan voorgaande jaren. Toch trok[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties