KUNST & CULTUUR

'De dood is speels in de winter'

5280-de-dood-is-speels-in-de-winter
(Door Manuel Kneepkens)







Winter



De dood is speels in de winter

De regen ontkleedt de hagel

De hagel ontkleedt
de sneeuw

En de dood?

De dood kust de tepels van de mist

*
Lees verder

André Korevaar (53) kruipt uit schulp

5258-andr-korevaar-53-kruipt-uit-schulp
(Door Jim Postma)
Eigenlijk is het voor het eerst dat ‘laatbloeier’ André Korevaar (1961, Rotterdam) officieel in de Rotterdamse bui[...]

Van Ginneken kwart eeuw kunstenares

5253-van-ginneken-kwart-eeuw-kunstenares
(Door Jim Postma)
Kunstenares Liesbeth van Ginneken viert op zaterdag 13 en zondag 14 december haar 25-jarig kunstenaarschap met een ‘O[...]

Kissing Earth van Eliasson op CS-plein

5248-kissing-earth-van-eliasson-op-cs-plein
Op 19 november jl. maakte Rotterdam bekend dat een daartoe aangestelde commissie, het ontwerp Kissing Earth van de Deen[...]

‘Schroot’ van Hans Wap bij Donner

5247-schroot-van-hans-wap-bij-donner
(Door Jim Postma)
Op de nieuwe locatie van boekhandel Donner in het oude ABN-gebouw aan de Coolsingel was het afgelopen zondag bijzonder [...]

Expositie Einar Been tot 6 december

5246-expositie-einar-been-tot-6-december
(Door Jim Postma)
De foto-expositie van de populaire Rotterdamse liedjeszanger en tekstschrijver Einar Been in gebouw Pro Rege aan de Oud[...]

Deelder nacht- en dag-burgemeester

5238-deelder-nacht-en-dag-burgemeester
Ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van Rotterdams dichter en nachtburgemeester hield Jules Deelder op 27 nove[...]

Hans Wap bij Donner en jazz bij Timmer

5237-hans-wap-bij-donner-en-jazz-bij-timmer
(Door Jim Postma)
Op zondag 30 november om 14.00 uur start voormalig stadsdichter Jana Beranová met een interview met Hans Wap bij boekh[...]

Einar Been van ‘muzikant’ tot fotogr

5235-einar-been-van-muzikant-tot-fotograaf
(Door Jim Postma)
De populaire Rotterdamse liedjeszanger en tekstschrijver Einar Been houdt op vrijdag 28 november in gebouw Pro Rege, Ou[...]

Münninghoff signeert ‘De Stamhouder'

5226-m-nninghoff-signeert-de-stamhouder
(Door Jim Postma)
Het Rotterdamse Leeskabinet organiseert op dinsdag 25 november om 20.00 uur een lezing van Alexander Münninghoff, jour[...]

Willem van Hest - wondernemer

5217-willem-van-hest-wondernemer
(Door Manuel Kneepkens)
Er zijn in Rotterdam mensen actief, die ik ‘wondernemers’ noem. Zij ondernemers van alles, maar het uitgangspunt v[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties