KOPSTOOT

Als je niet oplet

Als je niet oplet

Deze muziek mag je niet spelen
dat boek zou ik maar niet lezen
die foto zou ik maar verscheuren

met hem kun je beter niet gezien worden
daar krijg je misschien last mee
ik zou mijn mond maar houden

wat je straks alleen nog mag
is in een donker hol verborgen

verlangen naar het licht van de vrijheid

die je verspeeld hebt
omdat je even de andere kant uitkeek
toen je buren werden weggehaald


Remco Campert 1997

Uit: ‘De verleden tijd van vrede, dichters over 4 en 5 mei’, Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek & Nationaal Comité 4 en 5 mei (2005)

Lees verder

‘Turkey today’

‘Turkey today’ (Vroeger zat er een gerenommeerde juweliersfirma Kan aan de Meent. Deze familiefirma onderscheidd[...]

'Promotie'

‘Promotie’ (Koningsdag: The day after) Van Prins Pils tot Koning Alcohol Jim Postma [...]

Lintjesregen

Lintjesregen Ieder jaar wordt het duidelijker Binnenkort ben ik in de gemeente de enige zonder lintje! Rob T[...]

Apotheker

Apotheker (Mijn oude heer droeg in de tijd dat er nog geen televisie was – laat staan computers – bij ons thuis [...]

Ken uzelf

Ken uzelf Zelfkennis is het begin van alle wijsheid en het einde van de meeste illusies Gerd de Ley (Vlaams sch[...]

Sparta terug


Sparta terug Wat een commotie, na zes jaar promotie! Van kasteelboeren weer terug naar Kasteelheren! Jim Postm[...]

Angst

Angst Angst is de belangrijkste bron van (bij)geloof en één van de belangrijkste bronnen van wreedheid. Angst[...]

ZHZP'er

(Tijdens een lezing van de Rotterdamse Vereniging, die strijdt tegen armoede (ROSA) in onze stad vroeg een majoor van h[...]

Kwekken


Kwekken Draagt u niets bij aan de oplossing dan bent u een deel van het probleem Ergens gelezen [...]

Toekomst

Toekomst Wie blijft kijken naar het verleden, staat met z'n rug naar de toekomst C. van Wezel [...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties