GISTEREN

Een ketelbinkie in krantenland (8)

5967-een-ketelbinkie-in-krantenland-8


Er ging een schokgolf door Nederland…


Geert-Jan Laan vertelt: Op 6 februari 1976 kwam een einde aan de ruim twee maanden van stilzwijgen nadat Het Vrije Volk op 5 december 1975 had gemeld dat inderdaad prins Bernhard werd genoemd als de ontvanger van steekpenningen van vliegtuigfabrieken.
In een openbare hoorzitting van een senaatscommissie in Washington legde senator Frank Church de topman van Lockheed Carl Kotchian dusdanig op de grill dat hij – onder ede - de naam van prins Bernhard moest noemen. Er ging een schokgolf door Nederland.
Lees verder

Een ketelbinkie in krantenland (7)

5962-een-ketelbinkie-in-krantenland-7
Als dit waar is dan hebben we wél een verhaal… In september 1975 reisden Geert-Jan Laan, net chef van de sociaale[...]

Extravagantie in de jaren ’70 in 'the

5958-extravagantie-in-de-jaren-70-in-the-city
(Door Hans Roodenburg)

De extravagantie droop er in de jaren ’70 in ‘the city’ Rotterdam vanaf. Geheel in het tijdsbeeld waren er vele c[...]

Een ketelbinkie in krantenland (6)

5954-een-ketelbinkie-in-krantenland-6
Op naar de Witte de Withstraat Geert-Jan vertelt: ,,De aandeelhouders waren de met de linkse beweging verwante Ce[...]

Een ketelbinkie in krantenland (5)

5941-een-ketelbinkie-in-krantenland-5
Een dringend beroep. Terug naar Het Vrije Volk Geert-Jan Laan vertelt: De achtergrond van de verhuizing was dat i[...]

Een ketelbinkie in krantenland (4)

5934-een-ketelbinkie-in-krantenland-4
Toch naar Rotterdam Geert-Jan Laan vertelt: Op de eenmanspost Delft kostte het steeds minder moeite de dagelijkse[...]

Een ketelbinkie in krantenland (3)

5918-een-ketelbinkie-in-krantenland-3
Feest in Delft Geert-Jan Laan vertelt: De krant was gevestigd op het adres Oude Delft 143. Een sjiek zestiende-e[...]

Een ketelbinkie in krantenland (2)

5906-een-ketelbinkie-in-krantenland-2
Strafoverplaatsing naar Delft Geert-Jan Laan vertelt: ,,Dordrecht was geen toeval. Ik had om een aanstelling in R[...]

Een ketelbinkie in krantenland (1)

5889-een-ketelbinkie-in-krantenland-1

Geert-Jan Laan vertelt: ,,In september 1963 werd ik leerling-journalist bij Het Vrije Volk op de editie Den Haag. [...]

Lockheed-affaire veertig jaar geleden

5869-lockheed-affaire-veertig-jaar-geleden
(Door Geert-Jan Laan)
In september 1975 vroeg algemeen verslaggever Rien Robijns mij als chef van de sociaal-economische redactie van Het Vri[...]

Wederopbouw stad: Baksteen of beton

5818-wederopbouw-stad-baksteen-of-beton
(Door Geert-Jan Laan)
Met de opening en ingebruikname van het nieuwe Timmerhuis achter het Rotterdamse stadhuis ter hoogte van brasserie Dudo[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties