Jan Palach 50 jaar geleden

7819-jan-palach-50-jaar-geleden (Door Jana Beranová)

Op 16 januari 1969 stak Jan Palach, student geschiedenis aan de filosofische faculteit, zich in brand op het Wenceslasplein in Praag. Een halfjaar nadat de ‘Praagse lente’ door de landen van het Warschaupact in de kiem was gesmoord. Het was geen wanhoopsdaad. Palach was vastbesloten om de mensen wakker te schudden. Hij ging dan ook weloverwogen te werk. Nadat hij in de studentenmensa had gegeten, liep hij naar het postkantoor om de brieven met zijn eisen te posten; op één na die onmiddellijk na zijn zelfverbranding moest worden gelezen. Daarna kocht hij een witte kunststoffen emmer met deksel en liet die met benzine vullen.

Rond halfvier die donderdagmiddag zette hij zijn tas neer bij het fontein van het Nationale Museum, overgoot zich met de benzine en stak zich in brand. Op hetzelfde tijdstip vergaderde het Centraal Comité van de Communistische Partij.


Passanten dachten eerst dat er een auto in lichterlaaie stond, maar al snel zagen ze dat er een mens brandde, een levende fakkel die in de richting van het standbeeld van de heilige Wenceslas rende en even later neerzeeg. De tram, die toen nog langs het museum reed, stopte. Een man van het openbaar vervoer legde snel zijn pelsjas over hem heen, een ambulance reed hem naar de brandwondenkliniek. ‘Ik ben geen zelfmoordenaar,’zei Jan Palach onmiddellijk toen hij de kliniek werd binnengebracht. Met moeite, hij was voor 85% verbrand. Een bandje, later opgenomen met zijn stem, schokte iedereen die het hoorde. Drie dagen later stierf hij.

In zijn brieven stelde Palach toen twee concrete eisen – hij was geen dwaze idealist:

1. afschaffing van de censuur. Want is vrijheid van meningsuiting niet de meest essentiële voorwaarde voor alle andere vrijheden? 2. verbod op de verspreiding van het nieuwsbulletin van de bezetter.

Jan Palach wilde leven in overeenstemming met zijn geweten. Hij is een symbool van de ethiek die innerlijke vrijheid op de voorgrond stelt. Hij studeerde geschiedenis en maakte geschiedenis. Nu, vijftig jaar na zijn dood, zullen nieuwe generaties hopelijk ook door zijn kracht worden aangesproken. U kunt zijn graf op begraafplaats Olšany (Elzentuin) in Praag bezoeken. Eindelijk een mooie plek, na het onsmakelijke gesol met zijn stoffelijk overschot door het toenmalige regiem. En het ouderlijk huis in zijn geboortedorp Všetaty – aldus heeft de Tsjechische regering laten weten – zal worden ingericht als een permanent Jan-Palach- monument. Om niet te vergeten.

Plekje op Olšany
voor Jan Palach

Kale elzentakken flirten met grafzerken,
eenzaam als verstokte vrijgezellen. Winter-
licht valt op het plekje naakte aarde, niet
ver van de kerkhofmuur.

Ik ken zijn foto, de zachte jongenstrekken,
eenentwintig jaar, zijn toekomst legde hij
in de as (ofschoon geen zelfmoordenaar).

Ik weet de plek op het Wenceslasplein,
het vuur rende met hem mee, drong steeds
dieper in zijn huid. De oogleden weggebrand

doet zijn nacht voorgoed geen ogen dicht.

Met geheven vlam zweren kaarsen sindsdien
onze eed van trouw. Ook op dat plekje op
Olšany. Het is weer lente. En wat voor één.
De elzen kijken hun katjes uit.

Foto hierboven: Monument voor Jan Palach en Jan Zajíc op het Wenceslasplein voor het Nationaal Museum. (Fotograaf: Roger Veringmeier)

Rein Heijne :
Een mooi gedicht Jana, ook als eerbetoon aan Jan Palach. Goed om ons erop te wijzen om "niet te vergeten", want we zullen opnieuw de kleine kier van de deur naar nieuwe dreigingen goed in de gaten moeten houden. Opdat die zo klein mogelijk zal blijven.

maandag 28 jan 2019

Jana Beranová :
Dankjewel, Rinus, dank allemaal voor jullie mooie woorden. Lieve groet, Jana

woensdag 23 jan 2019

Rinus Vuik :
De boodschap die Jan Palach 50jr geleden de bezetters van zijn vaderland meegaf, zou ook anno 2019 wereldwijd ter harte genomen moeten worden, want het aantal geesten dat de vrije meningsuiting de oorlog heeft verklaard, en met blind geweld in niet aflatende fanatisme, dood en verderf zaait, is groeiende.

Werkelijk een prachtige terugblik op deze daad van/uit liefde van een bijzonder mens Jana, met als besluit een subliem gedicht!Een waar en oprecht eerbetoon aan een dierbare landgenoot,ook dat!!

woensdag 23 jan 2019

Ronald Sörensen :
Zag dat dit indrukwekkende verhaal ook op dagblad070 geplaatst is.

vrijdag 18 jan 2019

Karla de Boer-Gilberg :
Lieve Jana, Indrukwekkend, hoe je stap voor stap deze moedige daad van die dappere student beschrijft,dank ook voor het prachtige gedicht en de indrukwekkende foto. Karla de Boer-Gilberg

vrijdag 18 jan 2019

Einar Been :
Goed Jana om ons aan deze treurige maar ook indrukwekkende geschiedenis te herinneren. Wij vergeten vaak te snel. Einar.

donderdag 17 jan 2019

Magda Haan :
Bedankt Jana, een indrukwekkend verhaal. Vrijheid van meningsuiting is zo belangrijk maar soms het gevoel dat er hier in Nederland ook al afgeknabbeld wordt.

woensdag 16 jan 2019

Gerard en Jos Peters :
Goed van jou Jana, dat je ons hier weer aan doet herinneren. Bedankt ook voor het gedicht.
Als de democratie gevaar loopt, loopt ook de vrijheid van meningsuiting gevaar, dat zien we weer overal om ons heen. Waakzaamheid blijft geboden!

woensdag 16 jan 2019

Hans Roodenburg :
Een mooi verhaal van Jana. Ik was toen nog maar 23 jaar en net nog niet in de schrijvende journalistiek.

woensdag 16 jan 2019

Margriet van Bebber :
Dank je Jana, goed om weer bij stil te staan.

woensdag 16 jan 2019

John Wouda :
Dankjewel Janá , gedeeld op Facebook en doorgeven zo niet vergeten.

woensdag 16 jan 2019

Sytske Sötemann :
Heel goed Jana om daar op deze dag en in deze trieste tijd weer aan te herinneren!

woensdag 16 jan 2019

Jim Postma :
Hoop dat dit zeer historische feit en absolute tragedie na een halve eeuw ook uitgebreid herdacht wordt in andere media, kranten, maar vooral ook radio- en televisie. Jana heeft er destijds zeer veel aandacht aan besteedt voor vele mediakanalen destijds.
Het is een stuk dramatische geschiedenis die mede hebben bijgedragen aan de val later van het 'Oost communistische juk en blok' uiteindelijk leidend tot een vrij Tsjechië(Slowakije). Tot meerdere glorie van het Vrije Westen heden ten dagen. 'Opdat wij niet en nooit mogen vergeten!'

woensdag 16 jan 2019

Henk Weltevreden :
Dank Jana,dank voor je gedachten, je herinnering, je woorden!
Henk W xxx

woensdag 16 jan 2019

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Dichters


‘Dichters zijn lieden die woorden

op een rijtje zetten,’ legde heer

Bommel uit. ‘Daardoor krijgen

die woorden een betekenis die

ze eerst niet hadden, en daar-

door lijkt het veel mooier dan

het is.’


Zie ook: Hommage aan Marten Toonder
en Marten Toonderviering op 2 mei


  • Nieuw

  • Reacties