Thorium & Tsjernobyl

8156-thorium-tsjernobyl

(door Kees Versteeg)

De afgelopen tijd heb ik me verdiept in de vraag of thoriumreactoren een oplossing kunnen bieden voor het energievraagstuk. Door thorium in plaats van uranium te gebruiken, zouden veel problemen kunnen worden vermeden. Zo is volgens de voorstanders een kernramp uitgesloten. Een thoriumcentrale levert ook geen plutonium waarmee je kernwapens kunt maken. Het radioactief afval vermindert. En de voorraad zand – waar thorium uit gewonnen wordt – is oneindig.


Bij nadere bestudering blijken de problemen met kernenergie niet zomaar te verdwijnen als we overstappen op thoriumreactoren. Zand is er inderdaad genoeg op deze wereld, maar het blijft wel degelijk mogelijk om via een omweg een kernwapen te maken, en het feit dat er minder radioactief afval ontstaat is op de keper beschouwd niet zo belangrijk: één kilo afval moet net zo veilig worden opgeborgen als 1.000 kilo.

Foto hierboven: Verlaten pretpark in Pripyat (Bron: Kadams1970 op de Engelstalige Wikipedia - Verplaatst vanaf en.wikipedia naar Commons door TheAvalanche., Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3496458)

Daarnaast staat de technologie inzake thoriumreactoren nog in de kinderschoenen. Splijtstof opgelost in een zeer heet en radioactief zout – zo’n proces heb je niet zo maar onder controle. De bouwkosten van nieuwe centrales – die enorm zullen zijn – lijken nog het minste probleem. De termijn waarop thoriumcentrales kunnen gaan draaien wellicht wel: het gaat decennia duren voordat er een betrouwbaar model gebouwd kan worden. Veel geleerden en overheden zien er dan ook nauwelijks iets in. De subsidies voor onderzoek naar thoriumcentrales zijn marginaal. De klimaatlobby wil sowieso nu en onmiddellijk andere energie bronnen: zon en wind.

Ik dacht eraan toe ik deze week de HBO-serie Tsjernobyl op Ziggo On Demand bekeek. De eerste twee afleveringen heb ik inmiddels gezien. De miniserie toont de lugubere gevolgen van een ramp, die door de incompetentie van de Sovjetautoriteiten ontstond. De serie maakt de oorzaken van de ramp heel inzichtelijk. Tekenend is het gehannes met de dosimeter na de initiële ontploffing. Er wordt een stralingsdosis van 3,6 sievert gemeten. Niet veel aan de hand dus – hoewel dat op zich al veel te veel is. Het equivalent van 400 röntgenfoto’s. Niet gezond – al nemen de lakse Sovjetautoriteiten geen enkele maatregel om de bevolking te beschermen. Maar de meter kan niet verder uitslaan naar 3,6. Een betere dosimeter blijkt niet beschikbaar omdat de sleutel van de kast zoek is. Als de brandweer arriveert, brandt hun dosimeter door bij 1000 sievert. Slechte dosimeter, concludeert de hoofdingenieur. Hij wil niet geloven dat de reactorkern is ontploft. Een reserve dosimeter slaat uit op 200, maar die kan niet verder. Als dan eindelijk in de centrale zelf – door in antistralingspakken gehulde brandweerlieden in een met lood beklede vrachtwagen - de straling kan worden gemeten met een op het dak gemonteerde dosimeter, blijkt de werkelijke straling 15.000 sievert te zijn – eindelijk durft men toe te geven dat de reactorkern is ontploft. Inmiddels komen zwaar verbrande brandweerlieden en nieuwgierige buurtbewoners – die van nabij de spannende blauwkleurige brand hebben gadeslagen - het lokale ziekenhuis binnenstrompelen. De stad Pripyat wordt eindelijk – en veel te laat – ontruimd. Duizenden mensen zullen in de nasleep van de ramp sterven.

Foto hierboven: Hedendaagse sarcofaag boven centrale. (Bron: Door Rixard - Eigen werk, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=61569777) Idem Kopfoto.

Kernenergie – opgewekt via thorium dan wel uranium - is en blijft een technologie die vreselijk uit de hand kan lopen – zeker in een land waar men het niet zo nauw neemt met de veiligheidsvoorschriften. En zelfs dán – in Fukushima was niet incompetentie, maar een tsunami de oorzaak van de ramp.

Er moet nog heel wat wetenschappelijk onderzoek aan kernenergie worden gedaan voordat er voor de toepassing een breed maatschappelijk draagvlak gaat ontstaan. Aangezien de thoriumcentrale alles bij elkaar toch een verbetering inhoudt ten opzichte van onze huidige kerncentrales, verdient ook het onderzoek hiernaar meer steun. Zelfs als we uiteindelijk besluiten om de thoriumcentrale niet te bouwen, kan de spin-off van het onderzoek ons nog allerlei nuttige producten opleveren.

Foto hierboven: Werking thoriumreactor (Bron: ©TU Delft)

van de redactie :
Word donateur van RV&M. Maak een bijdrage per maand (vanaf €2,-) of een eenmalige bijdrage naar keuze over naar NL55INGB 0009 2593 29 t.n.v. Stichting Third Road o.v.v. Support

woensdag 24 jul 2019

Jan Tak :
Duidelijk Kees bedankt. Helaas heb ik geen HBO maar wel geduld en er is een alternatief, Canvas gaat in april de serie uitzenden.
Ach ik heb evenveel geduld als de halveringstijd van Thorium alleen niet zo lang meer te gaan :-)

I.i.g. bedankt voor de tip.

dinsdag 23 jul 2019

Kees Versteeg :
II
In de centrale van Fukushima was van dit alles geen sprake. Er was bij de bouw ook rekening gehouden met tsunami's. Pas lang na de bouw bleek dat tsunami's veel hogere vloedgolven in Japan konden veroorzaken dan aanvankelijk gedacht. Wel waar is dat de centrale toen niet extra
werd beveiligd tegen vloedgolven. Ook een kostenkwestie. Die vloedgolven legden de generatoren stil nadat de noodknop was ingedrukt na de zeebeving.

Kortom, het heeft m.i geen zin om te zeggen dat alles hetzelfde is als je vervolgens toch weer onderscheid gaat maken. Beter om dan maar meteen dat onderscheid te maken.

dinsdag 23 jul 2019

Kees Versteeg :
I
Jan, ik begrijp je opmerking maar er zit toch wel verschil in de oorzaken. In het geval van Tsjernobyl was reeds bij de ingebruikneming van de centrale duidelijk dat er een ontwerpfout in de centrale
zat - die werd opzettelijk verzwegen, ook voor de (slecht ingewerkte en deels veel te jonge)operators. De kosten om de fout aan te passen waren te hoog. Bovendien stond de reputatie van de Sovjet-Unie als kernmacht op het spel. Door het indrukken van de noodknop ontstond er door de
ontwerpfout een explosie die de reactorkern opblies.

dinsdag 23 jul 2019

Jan Tak :
Kee moet natuurlijk zijn Kees :-( Sorry Kee :-)

dinsdag 23 jul 2019

Jan Tak :
Kee:
"En zelfs dán – in Fukushima was niet incompetentie, maar een tsunami de oorzaak van de ramp"

Hoe kan je dit nu zo stellen? "Bedoel je zoiets als de chauffeur kon er niets aan doen dat er een boom stond"
Alles begint met de keuzes die de grondslag vormen van het ontwerp, externe natuurkundige factoren zijn daar onderdeel van. Als daar geen competentie voor nodig is dat snap ik het niet meer.

dinsdag 23 jul 2019

Kees Versteeg :
Correctie: in bovenstaand artikel gebruik ik als standaardeenheid 'sievert' waar dat röntgen moet zijn - de oude eenheid. Voor de strekking van het verhaal maakt dat echter niets uit. Inmiddels heb ik alle 5 afleveringen gezien - de serie is een absolute aanrader.

maandag 22 jul 2019

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties