COLUMNS

Ik heb Churchill nog gezien

4255-ik-heb-churchill-nog-gezien
(Door Geert-Jan Laan)

Vrij kort na de Tweede Wereldoorlog bezocht de voormalige premier van het Verenigd Koninkrijk en natuurlijk de grote overwinnaar van Nazi-Duitsland Winston Churchill Rotterdam. Staande in zijn auto op een nog vrijwel weggebombardeerde Coolsingel wierp hij het restant van zijn sigaar op straat. Dat werd opgepikt door een Rotterdammer die de peuk zorgvuldig verpakte en bewaarde. Lees verder

De droom van een Kunsthal-directeur

4251-de-droom-van-een-kunsthal-directeur
(Door Jim Postma)
Inmiddels zijn 25 rechercheurs gezet op de spraakmakende schilderijenroof uit de Rotterdamse Kunsthal. Buit zo'n 100 mi[...]

Oefening

4242-oefening
(Door Jim Postma)
Afgelopen maand is er in Rotterdam een militaire oefening gehouden. Ineens stonden er honderden gewapende soldaten in o[...]

Politie op de bon

4241-politie-op-de-bon
(Door Jim Postma)
Met een groepje veteranen zitten wij volop te genieten van de laatste mooie zomerdagen op ons caféterrasje. Nog steeds[...]

Tussen Rotterdam en Londen

4240-tussen-rotterdam-en-londen
(Door Geert-Jan Laan)
Op een zeer ontspannen, zeg maar ouderwetse manier, ben ik onlangs naar Londen gereisd. Dus met de trein naar Hoek van [...]

'Euneuco'

4239-euneuco
(Door Jim Postma)
Mijn energiemaatschappij Eneco noem ik al tijdenlang ‘Euneuco’. Vooral als ik in de volksmond praat met mijn energi[...]

‘Blauw op straat’

3950-blauw-op-straat
(Door Jim Postma)
Laatst ben ik gebeld door een journalist van de Havenloods. ,,Wat te denken van het alcoholverbod achter het Centraal S[...]

'Love Me Do'

3877-love-me-do
(Door Geert-Jan Laan)
De datum 5 oktober 1962 staat bij mijn weten niet als bijzonder in de geschiedenis-boeken. De wereld was overzichtelijk[...]

‘De plofkip’

3949-de-plofkip
(Door Jim Postma)
Mijn buurman Ruud komt opgewonden de verkeersweg overgestoken, richting ons terrasje. Daar zitten wij met vijf man wat [...]

Nimmer meed ik Timmer (3)

3876-nimmer-meed-ik-timmer-3
(Door Geert-Jan Laan)
Op 28 februari 1989 werd mijn oudste zoon Michiel 20. Hij vierde die verjaardag op een zaterdagmiddag op zijn nieuwe ka[...]

‘Ik val aan…’

3945-ik-val-aan
(Door Jim Postma)
Naarmate je leeftijd stijgt, nemen begrafenissen en crematies om je heen toe. Vorige week vertelde ik dat een oude beke[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties