COLUMNS

‘Je buurman met ruzies’

4785-je-buurman-met-ruzies
(Door Jim Postma)

Ooit wel eens een aanvaring of echte ruzie met uw buren gehad? Een fikse wellicht? O, o, wat zullen de andere buren daarvan hebben lopen smullen. En hoewel je nu ook niet per se altijd ‘je broeders hoeder’ hoeft te zijn, is niemand gebaat bij een uit de hand lopende burenruzie. Altijd proberen op te lossen, desnoods door bemiddeling van medeburen, voordat de dag ten einde is.

Lees verder

GWK met ‘wisseltruc’

4780-gwk-met-wisseltruc
(Door Jim Postma)
Een goede vriendin van mij die ziek thuis lag vroeg mij recent of ik geld wilde halen van haar zakelijke rekening. Het [...]

Een reuze schop van opa

4777-een-reuze-schop-van-opa
(Door Geert-Jan Laan)
Mijn grootvader Reint Laan Sr was een opmerkelijke man. Hij had zich opgewerkt van stoker op een sleepboot in IJmuid[...]

‘Ben-Eenarm’ en John F. Kennedy

4772-ben-eenarm-en-john-f-kennedy
(Door Jim Postma)
Het was al weer zo’n 20 jaar na de moord op John F. Kennedy dat ‘Ben-Eenarm’ mij aanschoot aan de bar bij caf[...]

Razzia 1944

4760-razzia-1944
(Door Jim Postma)
Tijdens de door de Duitsers gehouden razzia in Rotterdam, in november 1944, stond mijn ‘oude heer’ met zijn armen [...]

De prooi… van een bacterie! (3)

4759-de-prooi-van-een-bacterie-3
(Door ManuelKneepkens)
Manuel Kneepkens volgt de tv-serie 'De Prooi'. Zijn gedachten gaan vervolgens een eindje terug in de tijd. Het eerste[...]

De prooi… van een bacterie! (2)

4753-de-prooi-van-een-bacterie-2
(Door ManuelKneepkens)
Manuel Kneepkens volgt de tv-serie 'De Prooi'. Zijn gedachten gaan vervolgens een eindje terug in de tijd. Het eerste[...]

Mijn vader stierf, wat een dag

4751-mijn-vader-stierf-wat-een-dag
(Door Geert-Jan Laan)
Het is dezer dagen twintig jaar geleden dat mijn vader stierf. Hij had mij gevraagd - als enig nog in Rotterdam wonend[...]

De prooi… van een bacterie! (1)

4749-de-prooi-van-een-bacterie-1
(Door ManuelKneepkens)
Met meer dan normale belangstelling heb ik de tv-serie ‘de prooi’ gevolgd. Officieel gaat die serie over de ABN- A[...]

Arm konijn

4747-arm-konijn
(Door Jim Postma)
In mijn vorige column, getiteld ‘arm schaap’ schreef ik onder meer over het Offerfeest en hoe ik in mijn jonge jar[...]

Arm schaap

4739-arm-schaap
(Door Jim Postma)
Zo’n dertig moslimmannen staan in de Zwartjanstraat te wachten op hun geslachte schaap voor hun Offerfeest (afgelope[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties