Woelige baren (2)

5230-woelige-baren-2 (Door Geert-Jan Laan)
(Zie ook vorige week)

Op 20 juni 1960 vertrok ik als lichtmatroos met het ms Oranje vanuit Amsterdam voor een cruise met 949 passagiers naar de Middellandse zee en het eiland Madeira. De reder was de Maatschappij Nederland, ook wel bekend als de Netherlands Line.

Net als een jaar eerder op de Nieuw Amsterdam hoorde ik later aan boord dat ook dit schip tijdens de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol had gespeeld. In de oorlog met Japan had de omgebouwde Oranje 41 reizen als hospitaalschip gemaakt.
Vele honderden Australische, Amerikaanse, Britse en Nederlandse militairen werden aan boord verpleegd. Net als de Nieuw Amsterdam als troepentransportschip bij de Amerikanen was ook de Oranje razend populair bij vooral de Australiërs.


De Oranje was in 1939 in de vaart gekomen en was – net als de schepen van de Rotterdamse Lloyd – bedoeld voor de vaart op Java. Het schip was dus net op tijd weg toen de oorlog met Japan uitbrak. De Nederlandse regering betaalde de verbouwing en het schip voer de rest van de oorlog op Nederlandse kosten en onder Nederlandse vlag.
Toen de vaart op Java na de oorlog steeds meer een probleem werd is het schip in 1958/1959 omgebouwd tot cruiseschip. De vier oorspronkelijke klassen werden teruggebracht tot een eerste klas en een toeristenklasse. In 1964 werd de Oranje verkocht aan de Italiaanse rederij Lauro en voer nog enige tijd onder de naam Angelina Lauro.

Het schip had aan beide kanten van de scheepshuid een rare uitstulping waardoor het volgens de ontwerpers sneller kon varen. De matrozen geloofden daar niet zo in. Ze zeiden: ,,Het is het enige schip waarop de passagiers al in het Noordzeekanaal zeeziek worden.”

We waren met zes lichtmatrozen en we sliepen in dezelfde hut. De oorspronkelijke vaart op de Oost zag je ook in de benaming van sommige activiteiten. Zo heette de doucheruimte Mandiehok. Een term die geloof ik uit het Maleis komt. In de pikorde aan boord stonden wij onderaan. Een trapje hoger stonden de matrozen onder de gage en pas daarna kwamen de echte matrozen. De bootsman, vaak ‘boots’ genoemd, was de baas. Ik moest elke dag zijn hut schoonmaken en haalde daar regelmatig een lege jeneverfles uit. Ik kan me overigens niet herinneren dat ik hem ooit onbekwaam heb gezien. De voornamelijk Amsterdamse matrozen hielden wel van een (goedmoedig) geintje.

Zo riep een lichtmatroos, die zijn eerste zeereis maakte, luidkeels toen wij de Noordzee opvoeren en het schip inderdaad behoorlijk begon te schommelen: ,,We schommelen al bijna een hele patrijspoort.” Een ervaren matroos zei: ,,Dat is inderdaad ernstig. Wil je direct naar de brug gaan en dit persoonlijk aan de kapitein melden.”
Wat zei de kapitein wilden we weten toen hij terugkwam.
De kapitein zei: ,,Dank je wel jongen. Ik heb het er net met de eerste stuurman over gehad. We gaan de koers wat verleggen.”

Onze dagtaak begon om 6.00 uur in de ochtend. We moesten de dekken schrobben. De eerste haven was Napels, waar we drie dagen zouden blijven. Wij mochten ook een dag van boord en besloten met ons groepje maar eens met de trein naar Pompeï te gaan. Bij het loket probeerden we de lokettist duidelijk te maken dat we een retourtje wilden hebben. Hij zei: ,,Mostra le tue mani.”
We moesten de binnenkant van onze handen laten zien.

Hij keek er tevreden naar. Dankzij het regelmatig schrobben van het dek zat er al aardig wat eelt op. ,,Proletari,” sprak hij vriendelijk. En we hoefden helemaal niks te betalen.

Francis H. :
Ben je als proletaro toch goed terecht gekomen Geert-Jan.
Kostelijke column overigens!

zondag 23 nov 2014

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

Over de schrijver

Geert-Jan Laan

Geert-Jan Laan (1943, Delfzijl) is mede-oprichter van de nieuwe weekkrant Rotterdam Vandaag & Morgen.
Laan begon zijn journalistieke carrière bij Het Vrije Volk en het Rotterdams Parool, werkte van 1970 tot 1975 als sociaal economisch redacteur bij Het Vrije Volk en bedreef tussen 1975 en 1982 samen met Rien Robijns onderzoeksjournalistiek, o.a. naar Lockheed/Northrop, OGEM, etc. Ze wonnen de persprijs 1980 en publiceerden samen vijf boeken.

Daarna werkte Laan tot 1990 als plaatsvervangend hoofdredacteur/directeur van Het Vrije Volk te Rotterdam. Via zijn eigen PR- en journalistiek productiebureau deed hij in 1991 ,in opdracht van Robert Maxwel, onderzoek naar de eerste Nederlandse tabloid.

Hij was tot 2003 hoofdredacteur van Nieuwsblad/Dagblad van het Noorden en was onder meer voorzitter van het Nederlands Persmuseum te Amsterdam. Tevens was hij voorzitter van de Commissie Dag van de Persvrijheid.

KOPSTOOT

Aforismen 4 (en slot): Desiderius Erasmus (circa 1466-1536)


(Door Kees Versteeg)

Frans Timmermans en Mark Rutte zijn de winnaars van de Europese verkiezingen. Je zou hun triomf een lichte comeback van de ‘floor managers’ kunnen noemen. Floor managers zijn bestuurders die macht hebben in de vorm van bevoegdheden en budgetten, en die in een gezond politiek systeem in hoofdlijnen aangestuurd worden door ‘cloud managers’, schrijvers en filosofen, die verantwoording dragen voor het uitdenken van De Ideeën – het geestelijk geraamte van een samenleving. Een volwaardig systeem kent denkers en doeners. Denkers en doeners horen bij elkaar als scheten en bruine bonen.

Maar ons politiek systeem is niet gezond. Sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1989 en de verschijning van het essay ‘Het einde van de geschiedenis’ van Francis Fukuyama, stuiten de denkers op de hoon van de uitvoerende macht. Ze zouden niet meer nodig zijn. Een Amerikaans type burgerlijk liberalisme zou de wereldgeschiedenis hebben gewonnen. ‘Wie een visie heeft, moet op zoek naar een oogarts’, smaalde Mark Rutte herhaaldelijk. Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel.

Ook Thierry Baudet, een beginnende cloud manager, beginnend want nog zonder serieuze oplossingen maar wel met begrip van de diepe crisis waarin Europa zich bevindt, leed een nederlaag, zij het een lichte. Terecht. We moeten de Europese Unie hervormen, niet verwerpen.

We zijn nog steeds in het voorspel. De roep om cloud managers zal steeds luider gaan klinken. Want dit Europa lijkt nog het meest op de Herald of Free Enterprise, de veerboot die wegvoer van de kade met de boegdeuren nog wijd open. De Britse premier Theresa May, die vandaag haar aftreden bekend maakte, kan erover meepraten. Ook de Tories lijken een zinkend schip, net als Labour trouwens.

Een andere cloud manager die ooit werd afgetroefd door de gevestigde macht, was Erasmus. De katholieke kerk – Het Kartel van de Middeleeuwen – stond hem in de weg. Maar hij deed een lovenswaardige poging om de kerk humaner te maken, en dat in schitterende taal.

De Heilige Geest is neergedaald in de gedaante van een duif, niet als een adelaar of havik.

Niets is goedkoper dan om zich van de ernstigste levensvragen met een dooddoener af te maken.

Men moet het huwelijk eerbiedigen, zolang het nog maar een vagevuur is, maar het ontbinden als het een hel wordt.

Wat een plompe geest! Ik vermoed dat het een Hollander was.

  • Nieuw

  • Reacties