COLUMNS

Wereldvreemd

5383-wereldvreemd
(Door Corry Gryn)
De laatste tijd krijg ik steeds meer de indruk dat ik toch aardig wereldvreemd begin te worden. Ik heb dan wel een laptop, én internet, maar internetbankieren, dáár begin ik niet aan!
En ik bezit een mobiele telefoon, waar ik vaak sms-berichten mee verstuur, en in noodgevallen óók wel eens mee telefoneer. Tot zover lukt het me nog aardig om de digitale meute bij te houden.
Lees verder

‘Gezelligheid…’

5372-gezelligheid
(Door Jim Postma)
Voor de zoveelste keer sta ik met mijn cafémakkers buiten in weer en wind mijn sigaretje te roken. Martin de barkeeper [...]

Diëten te kust en te keur

5369-di-ten-te-kust-en-te-keur
(Door Corry Gryn)
(Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu-en-dan gastschrijvers de ruimte hun pennenvruchten met een groter publiek te delen[...]

Michiel de Ruyter; een aanvulling

5366-michiel-de-ruyter-een-aanvulling
(Door Geert-Jan Laan)
Zeer onlangs de film over het leven van Michiel de Ruyter gezien. Zoals NRC-Handelsblad schreef: ,,Een meeslepend epos d[...]

Telegrambesteller der PTT

5361-telegrambesteller-der-ptt
(Door Ronald Sørensen)
Eén augustus 1961 was voor mij een bijzondere datum. Vanaf die dag mocht ik betaald werk doen! In mijn geval vakantiewe[...]

Hulpmiddelen

5358-hulpmiddelen
(Door Corry Gryn)

(Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu-en-dan gastschrijvers de ruimte hun pennenvruchten met een groter publiek te delen[...]

Staatsoplichterij is straks voorbij

5342-staatsoplichterij-is-straks-voorbij
(Door Jim Postma)
Vorig jaar schreef ik hier drie afleveringen onder de kop; ‘Staatsloterij, het klopt niet’. Waarbij wij gezamenlijk [...]

Caféruzies

5334-caf-ruzies
(Door Jim Postma)
Tijdens mijn inmiddels duizenden cafébezoeken in deze stad heb ik heel wat caféruzies mee gemaakt. Koning Alcohol is d[...]

Genot

5321-genot
(Door Jean Pierre Rawie)
Bijgaande column is geschreven door de dichter Jean Pierre Rawie die wekelijks op deze wijze zijn bijdragen levert aan [...]

‘Haastige spoed…’

5317-haastige-spoed
(Door Jim Postma)
Het was zo’n week voor de Jaarwisseling dat ik met een smak onderuit ging. Datzelfde jaar, dus nog in 2014, was ik in [...]

ZORGwekkend (2)

5308-zorgwekkend-2
(Door Jim Postma)
Zo’n miljoen mensen in ons land zijn net voor de jaarwisseling overgestapt van de ene naar de andere zorgverzekeraar. [...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties