COLUMNS

Over de toonbank

5501-over-de-toonbank
(Door Corry Gryn)
Als je bepaalde (digitale) formulieren in moet vullen, wordt er wel eens naar je beroep gevraagd. Dan aarzel ik altijd even. En dan stel ik me zelf soms de vraag: ,,Tsja, wat bèn ik eigenlijk?” Strikt genomen drogist, volgens de overheid. Maar door de jaren heen word je meer en meer een soort van alles-in–één-duizendpoot. Je bent surrogaat-psycholoog, pasfotograaf(gecertificeerd), telefoniste, secretaresse, schouder om op uit te huilen maar bovenal sociaal werker.
Ik zeg altijd: ,,De klanten komen jouw brood brengen, en het liefst met beleg.”
Edoch; soms moet je een behoorlijk incasseringsvermogen hebben om je eten binnen te halen!
Lees verder

‘Holland über alles!’

5500-holland-ber-alles
(Door Jim Postma)
Het is weer voor het eerst sinds vijf jaar dat wij onze bevrijding op 5 mei mogen vieren. Wat een typische Nederlandse [...]

Putain de Paris… ohlala

5496-putain-de-paris-ohlala
(Door Rob Timmer)
Het is even geleden. Ik was 17 of 18 en een paar dagen met een vriend in het 'wilde' Parijs. Een bijzonder groot genoege[...]

Taai ongerief

5495-taai-ongerief
(Door Geert-Jan Laan)
In de vrolijke column van Corry Gryn over het verschijnsel dat steeds meer stellen zich in identieke kleding hullen stip[...]

Jut en Jul

5491-jut-en-jul
(Door Corry Gryn)
Wat is dat toch met een hoop stellen dat ze er vaak identiek bij lopen? En dan vooral de groep vanaf een jaar of 50 en o[...]

‘Hoerenlopen!’

5490-hoerenlopen
(Door Jim Postma)
,,Ooit wel eens naar de hoeren geweest?’’ zo vroeg ik brutaal als jong aankomend journalistje aan de wat oudere vakg[...]

Na elke krant een kusje

5484-na-elke-krant-een-kusje
(Door Ronald Sørensen)
In de jaren zestig deed ik de klachtendienst voor Het Vrije Volk in de Alexanderpolder. Na zessen kon ik dan soms een [...]

Frituur in vuur (2)

5482-frituur-in-vuur-2
(Door Jim Postma)
(Vervolg van Frituur in vuur 1) Van alles flitste nu door mij heen. Op mijn benedenverdieping stond een nog redeli[...]

Aalglad

5481-aalglad
(Door Corry Gryn)
Nee, dit stukje gaat niet over bepaalde politici, dit gaat over het haar van ‘De Man’. Specifieker: het lichaamshaar[...]

Frituur in vuur (1)

5476-frituur-in-vuur-1
(Door Jim Postma)
Toen ik mijn goede vriend en collega Geert-Jan Laan recent het verhaal vertelde over mijn brandende frituurpan zei hij s[...]

Bezorgende bikkels

5472-bezorgende-bikkels
(Door Geert-Jan Laan)
Net als Ronald Sørensen heb ik ook ooit kranten bezorgd in Rotterdam. Dat was in 1955. Ik was toen 12 tot 13 jaar. Ik b[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties