COLUMNS

Adel

5753-adel
(Door Jean Pierre Rawie)
In een levensbeschrijving van Johan Huizinga (1872-1945) betoont de auteur zich, geheel afgezien van diens andere voortreffelijke eigenschappen, getroffen door zijn bescheidenheid; de wereldberoemde geschiedkundige had namelijk verklaard dat hij stamde ‘uit een Gronings boerengeslacht’.
Door zulks voor een uiting van eenvoud aan te zien, verraadt de biograaf niet uit het noorden des lands te komen. Anders zou hij hebben geweten dat met deze afkomst hier ongeveer het hoogst denkbare wordt aangegeven.
De Huizinga’s woonden eeuwenlang op de plaats Melkema te Huizinge (het woord zegt het reeds), en deden in trots niet onder voor de oudste adel.
Lees verder

Bon

5750-bon
(Door Jim Postma)

Zoals gebruikelijk zit ik mijn ochtendkranten te lezen in café Centraal. Tussen de krantenkoppen door loer ik sensati[...]

Trouwring

5749-trouwring
(Door Ronald Sørensen)
Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu en dan gastschrijvers de gelegenheid een bijdrage te leveren. Gastschrijver van de [...]

Jihadbestrijding

5748-jihadbestrijding
(Door ManuelKneepkens)
In zijn Knipoog van 6 oktober jl. ‘No boots’ meldt mederedacteur Jim Postma dat IS-strijders doodsbang zijn voor vro[...]

Over de toonbank (3)

5747-over-de-toonbank-3
(Door Corry Gryn)
Van de week hebben we in de zaak na sluitingstijd nog eens even herinneringen opgehaald van zo’n twintig tot vijftien [...]

Hospitaalbediende

5740-hospitaalbediende
(Door Geert-Jan Laan)
Op 9 juli 1961, achttien jaar jong, vertrok ik als hospitaalbediende op de Nieuw Amsterdam ’van’ Rotterdam. Natuurli[...]

De Bora

5738-de-bora
(Door Ronald Sørensen)
Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu en dan gastschrijvers de gelegenheid een bijdrage te leveren. Gastschrijver van de [...]

Korpschef gezocht m/v (2)

5737-korpschef-gezocht-m-v-2
(Door Jim Postma)
(Vervolg van vorige week) Voor de vacature m/v van politiekorpschef Nationale Politie zijn tot dusver drie gerenommeer[...]

Computer? In de plomp!

5736-computer-in-de-plomp
(Door Corry Gryn)
Heb op mijn vrije middag getracht een computerspelletje te spelen. Getrácht zeg ik. Tussen het stofzuigen en de wc’s [...]

Korpschef gezocht m/v

5728-korpschef-gezocht-m-v
(Door Jim Postma)
Ik sta erover te praten met Adriaan Zijlmans, oud-politieman in hart en nieren. Adriaan citeer ik de krantenkop van het [...]

Misbruik

5724-misbruik
(Door Ronald Sørensen)
Rotterdam Vandaag & Morgen geeft nu en dan gastschrijvers de gelegenheid een bijdrage te leveren. Gastschrijver van de [...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties