COLUMNS

Gevalletje

5810-gevalletje
(Door Corry Gryn)
Heeft u vorige week vrijdag niks gemerkt van een lichte aardschok? Zo rond de klok van half drie? Nee?

Valt me mee! Ondergetekende ging toen namelijk plat op de bek, zullen we maar zeggen. Kwam terug in de winkel na een bezoekje aan de bakker, waar ik een paar heerlijke broodjes had gekocht.
Welgemoed stierde ik de toko in, ondertussen links en rechts klanten groetend. In het pad van de verbandstoffen/luiers ging het volledig mis.
Op de één of andere manier kwam mijn rechtervoet scheef te staan, hakken glad door de regen, en ja, daar ging ik…
Lees verder

De wijkverkenner

5808-de-wijkverkenner
(Door Geert-Jan Laan)

PostNL heeft het moeilijk. Steeds meer mensen versturen minder post. De traditionele postbode is ook vervangen door [...]

Parkeren vrij

5804-parkeren-vrij
(Door Jim Postma)
Zelden zijn in deze stad zovele ruzies ontstaan met stadswachten als om het parkeren. Dat is echter niet de schuld van d[...]

Koud biertje

5802-koud-biertje
(Door Ronald Sørensen)
Van docenten mag probleemoplossend vermogen worden verwacht; zeker als ze weten dat ze dorst gaan krijgen. Aan boord wer[...]

Fout!

5800-fout
(Door Corry Gryn)
Verdraaid nog aan toe: kom ik net thuis met twee tassen boodschappen, kan ik de helft alweer in de kliko mieteren! Wat b[...]

Terrasje pikken

5796-terrasje-pikken
(Door Jim Postma)
Met onze ‘huisfotograaf’ Rinus Vuik arriveer ik op de Oude Binnenweg en pik daar een terrasje bij café De Vijgenboo[...]

Schoftenstreek

5793-schoftenstreek
(Door Ronald Sørensen)
Het schip waarmee we de meeste keren het ruime sop kozen, was niet voorzien van een toilet. Geen probleem met de kleine[...]

Scheiden

5792-scheiden
(Door Corry Gryn)
Nee, dit stukje gaat niet over scheidende mensen. Dit gaat over afval scheiden. Je hebt er een dagtaak aan tegenwoordig![...]

Goedgelovig

5789-goedgelovig
(Door Jim Postma)
Je hebt gelovigen en je hebt goedgelovigen. Van mijn persoonlijke ‘goedgelovigheid’ ben ik inmiddels al weer jaren g[...]

Gezellig Triviant

5786-gezellig-triviant
(Door Ronald Sørensen)
Het is verstandig om aan boord van een zeilschip een aantal spellen te hebben. Er zijn havens, zoals Neeltje Jans of Alm[...]

Dieren

5785-dieren
(Door Corry Gryn)

Dieren zijn soms net mensen. Of is het andersom? Als ik mijn vrije dag heb loopt Snoes de poes de hele dag als een hon[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties