COLUMNS

>> Column Linéa Recta

6497-column-lin-a-recta
(Door Frank Drion)

Hoger en hoger.

Is het nu te wijten aan een soort minderwaardigheidscomplex of gewoon streven om steeds het beste jongetje van de klas te zijn? Nu een nog hogere toren in hartje Rotterdam, zelfs hoger dan de hoogste in Moskou. Ze hebben al een veel uitgebreidere Metro in Rotterdam, dan dat ene baantje, waar zoveel over te doen is, in Amsterdam.

Wat voegen die 300 a 400 meters nu toe aan het Rotterdamse geluk? Maakt het Rotterdam tot een toeristische trekpleister? Daar zijn echt andere fenomenen voor nodig. Hoge torens geven geen sfeer alleen maar tocht en een sombere schaduw.

Lees verder

Onderscheid ook na de dood.

6494-onderscheid-ook-na-de-dood
(Door Ronald Sörensen)
De algemene begraafplaats Crooswijk kende na de openstelling vier klassen: De eerste klasse voor de rijken, tweede kla[...]

Linéa Recta: Farmacie maakt het bont

6490-lin-a-recta-farmacie-maakt-het-bont
(Door Frank Drion)
Linéa Recta: Farmacie maakt het bont De fabrikanten hebben de slechte naam, zij verhogen de prijzen met tientallen [...]

Vers Beton en meer van die dingen

6481-vers-beton-en-meer-van-die-dingen
(Door Ronald Sörensen)
In een debat kan ik soms zeer ongenuanceerd en impulsief uit de hoek komen, een reden om altijd even tot tien te tell[...]

Een stukje Italië in Crooswijk

6472-een-stukje-itali-in-crooswijk
(Door Ronald Sörensen)
In veel gemeenten mochten Katholieken net als Joden hun doden alleen buiten de stadsmuren begraven. Pas na de komst v[...]

De dijken blijven

6461-de-dijken-blijven
(Door Frank Drion)
Hoe komt zo’n man er an? Enkele lezers hebben zich afgevraagd en ook te kennen gegeven, dat die slotregel - over de[...]

Indrukwekkend on-Nederlands

6455-indrukwekkend-on-nederlands
(Door Ronald Sörensen)
In het Zuiden van de Alexanderpolder ligt een deel niet afgegraven veen. Het is de plek waar vroeger het dorp Kraling[...]

Regeringsbeleid fors afgestraft

6440-regeringsbeleid-fors-afgestraft
(Door Rob Timmer)
Natuurlijk, de PvdA lijdt niet helemaal onterecht het grootste verlies ooit maar over het geheel gezien is het vooral[...]

Wandelen en genieten op het kerkhof

6435-wandelen-en-genieten-op-het-kerkhof
(Door Ronald Sörensen)
Mij wordt wel gevraagd of de multiculturele samenleving in mijn ogen ook goede zaken heeft voortgebracht? Jazeker wel[...]

Liever Turks dan Paaps..

6398-liever-turks-dan-paaps
(Door Geert-Jan Laan)
Tijdens de Nederlandse vrijheidstrijd, de 80-jarige oorlog dus, was een gevleugelde uitdrukking:,, Liever Turks dan Pa[...]

Achter de toonbank 3

6397-achter-de-toonbank-3
(Door Corry Gryn)
Je hebt van die dagen dat je beter in je bed kan blijven! Zo ook afgelopen vrijdag, een dag die de boeken in kan als Ui[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties