COLUMNS

Onderscheid ook na de dood.

6494-onderscheid-ook-na-de-dood
(Door Ronald Sörensen)

De algemene begraafplaats Crooswijk kende na de openstelling vier klassen:

De eerste klasse voor de rijken, tweede klasse voor de betere stand, derde klasse voor de arbeiders, en vierde klasse voor onbemiddelden. Aanvankelijk werden de lagere klassen ook eerder geruimd, maar daar zag met op een gegeven moment vanaf omdat het ruimen te snel plaats vond. (Foto: Rinus Vuik)

De vroegste eerste klas graven werden aanvankelijk in een carré en in een cirkel gelegd recht achter de oude toegangspoort; eigenlijk zoals ook in de kerken begraven werd onder zerken. Ze zijn nog steeds aanwezig en we vinden er o.a. het graf van de bekende Rotterdamse schilder Rochussen. Toen in de jaren '80 van de 19e eeuw, de begraafplaats werd uitgebreid, ging men de doden met staande stenen (stèles) en monumenten herdenken. Daardoor kreeg men behoefte aan meer privésfeer. De graven werden vaak omringd met een hekwerk, zoals men ook thuis de woningen met een hekwerk afsloot. Nog steeds staan veel van die omringde graven op de begraafplaats, al heeft de tand des tijds ook hier toegeslagen.

Omdat het graf dus duidelijk een eigen stempel kreeg, kon men ook naar eigen inzicht een monument plaatsen. Soms werd het geplaatst in opdracht van bijvoorbeeld een dankbare gemeente, zoals soms bij dominees gebeurde: Op deze graven is een opengeslagen bijbel te zien. Een gebroken zuil als symbool van het plotseling beëindigde leven zien we ook vaak.

Omdat ook hier in een rijtje werd begraven, kozen de rijksten voor een eigen villapark om hun geliefden bij te zetten. Ten noorden van de eerste graven is zo’n park aangelegd naar ontwerp van de bekende tuinarchitect Zocher. Grote familiegraven liggen op a-symentrische wijze als villa’s langs de verschillende paden. Sommige zijn echt wat je noemt praalgraven: De welvaart en voornaamheid straalt er vanaf.

Het zijn grafkelders c.q. obelisken die boven de aarde uitsteken, en die soms via een trap te betreden zijn. Op enkele tombes is duidelijk een verwijzing naar de Rotterdamse haven te zien. Helaas is ook hier niet alles meer in oorspronkelijke staat. Enkele van deze graven worden door de gemeente onderhouden omdat de rechten vervallen zijn. Gelukkig denk men niet aan ruimen, omdat het monumenten en getuigenissen uit ons verleden zijn. Klasse-scheiding ook na de dood!

Bij de latere, grote uitbreiding van Crooswijk, naar ontwerp van Springer, werd een monumentaal familiegraf van de familie Bos een mooie zichtlocatie. Achterin aan de rand van de begraafplaats bij de Gordelweg uitkijkend over de laan, met als symboliek de ondergaande zon. Alhoewel, geplaatst in het noord-oosten, kan het ook een opkomende zon zijn en dus symbool van nieuw leven (na de dood) Het zet aan tot nadenken.

Aan het begin van die laan liggen meerder opmerkelijke graven.

Twee ervan zijn gesierd met fraaie beeldhouwwerken. Op het graf van de aannemer Dulfer zit een uit wit marmer gehouwen, rouwende vrouw bij een urn. Het andere is het graf van de bekende Rotterdamse havenfamilie Swarttouw. Toen de eerste Swarttouw begraven werd, schijnt men uit de kist een stem te hebben gehoord. “Door hoeveel man word ik gedragen?” Toen het antwoord “acht” kwam, zei dezelfde stem: “Het kan ook met vier man!”

Het is bekend dat sommige redersfamilies eisten, dat personeel dat hun huis passeerde de pet afnam! Het grafmonument toont een vrouwelijke engel, die de voorbijganger tot stilte maant: “Silentium” Of de stilte uit respect is voor het onvermijdelijke levenseinde of uit respect voor de voorname familie staat er niet bij.

Op de foto hieronder staat de gerestaureerde grafkapel van de familie Jamin. Te zien op de Rooms-Katholieke begraafplaats aan de Nieuwe Crooswijkse weg in Rotterdam. (Foto © Rinus Vuik)



Lees verder

Linéa Recta: Farmacie maakt het bont

6490-lin-a-recta-farmacie-maakt-het-bont
(Door Frank Drion)
Linéa Recta: Farmacie maakt het bont De fabrikanten hebben de slechte naam, zij verhogen de prijzen met tientallen [...]

Vers Beton en meer van die dingen

6481-vers-beton-en-meer-van-die-dingen
(Door Ronald Sörensen)
In een debat kan ik soms zeer ongenuanceerd en impulsief uit de hoek komen, een reden om altijd even tot tien te tell[...]

Een stukje Italië in Crooswijk

6472-een-stukje-itali-in-crooswijk
(Door Ronald Sörensen)
In veel gemeenten mochten Katholieken net als Joden hun doden alleen buiten de stadsmuren begraven. Pas na de komst v[...]

De dijken blijven

6461-de-dijken-blijven
(Door Frank Drion)
Hoe komt zo’n man er an? Enkele lezers hebben zich afgevraagd en ook te kennen gegeven, dat die slotregel - over de[...]

Indrukwekkend on-Nederlands

6455-indrukwekkend-on-nederlands
(Door Ronald Sörensen)
In het Zuiden van de Alexanderpolder ligt een deel niet afgegraven veen. Het is de plek waar vroeger het dorp Kraling[...]

Regeringsbeleid fors afgestraft

6440-regeringsbeleid-fors-afgestraft
(Door Rob Timmer)
Natuurlijk, de PvdA lijdt niet helemaal onterecht het grootste verlies ooit maar over het geheel gezien is het vooral[...]

Wandelen en genieten op het kerkhof

6435-wandelen-en-genieten-op-het-kerkhof
(Door Ronald Sörensen)
Mij wordt wel gevraagd of de multiculturele samenleving in mijn ogen ook goede zaken heeft voortgebracht? Jazeker wel[...]

Liever Turks dan Paaps..

6398-liever-turks-dan-paaps
(Door Geert-Jan Laan)
Tijdens de Nederlandse vrijheidstrijd, de 80-jarige oorlog dus, was een gevleugelde uitdrukking:,, Liever Turks dan Pa[...]

Achter de toonbank 3

6397-achter-de-toonbank-3
(Door Corry Gryn)
Je hebt van die dagen dat je beter in je bed kan blijven! Zo ook afgelopen vrijdag, een dag die de boeken in kan als Ui[...]

Rijnmond TV

6394-rijnmond-tv
(Door Ronald Sörensen)
Toen Pim Fortuyn zich aankondigde als lijsttrekker werd het stil op de redactie, en nam men het besluit de objectivitei[...]